در بررسی یارانه ها و تآثیری که دارند می توانیم اثرات کلی این طرح را به سه دستۀ
مهم تقسیم بکنیم:
- سیاسی
- اجتماعی
- اقتصادی
قبل از بررسی هر یک از این گروه ها باید تعریفی مناسب از یارانه ها ارائه بدهیم
برای اینکه تکرار مکررات نشود می توانید تعریف و مفهوم یارانه را در اینجا مطالعه
بکنید.
با بازگشت به سه عامل بالا دولتها می توانند به مقاصد مختلف یارانه را پرداخت بکنند
و نوع پرداخت انها هم با مقاصد شان هماهنگ بکنند اما نکتۀ بسیار مهم این است
که برای هرگونه تغییر در اقتصاد لازم است بستر مناسب برای اجرای طرح مهیا بشود و
از آنجاییکه طرح های اقتصادی بغیر از تبعات اقتصادی تبعات اجتماعی و سیاسی را در
بر خواهد داشت بطور معمول دولت باید با احتیاط آنرا اجرا بکند.
در مورد ایران و هدفمند سازی یارانه ها به نظر شخصی من نفس این طرح که اقتصاد
ایران به ان نیاز دارد درست هست ولی شرایط و نوع اجرای آن بسیار مهم است در
شرایط امروز سیاسی کشور که ملتهب هست و هنوز بخش زیادی از مردم معترض
هستند اجرای چنین طرحی با مشکلات بسیاری همراه خواهد بود چون بغیر از دلایل
سیاسی مشکلات اقتصادی و تنگناهای آن نیز می تواند سر فصل اعتراضات جدید
همراه با شرکت اقشار کم درآمد بشود چون این طیف از مردم نگاهی مثبت به اجرای
این طرح ندارند و از اینکه درآمد حاصل از جذف یارانه ها بدرستی استفاده بشوند
ابراز تردید می کنند.
مهمترین عوارض حذف یارانه ها و اجرای آن ایجاد شکاف بیشتر مابین طبقات
اجتماعی است و کسانی که فقیر تر شده اند احساس سر خوردگی کرده و بسیاری
از ناهنجاریهای اجتماعی را حاصل می شوند .
یکی از ابزار های اقتصادی برای بررسی درست توزیع درآمد ضریب جینی
هست این ضریب عددی مابین صفر و یک را نشان میدهد بدیهی است که
هرچه عدد بدست امده به صفر نزدیک باشد توزیع درآمد و ثروت به شکل
برابری خواهیم داشت اما هرچه به یک نزدیک شود نابرابری توزیع درآمد داریم
که خود یک به معنی نابرابری مطلق محصوب می شود در اینجا توضیح خوب
بهمراه نمودار هست که می توانید مشاهده بکنید.
اما از نظر اقتصادی در مرحلۀ اولیه حذف یارانه ها که از حاملهای انرژی شروع
می شود ما شاهد افزایش بهای گاز ، برق ، گازوئیل ، آب هستیم که در مدت 5سال
قیمت تمام شدۀ این حاملها به بازار رقابتی نزدیک می شود در ادامه دولت می خواهد
درآمد حاصل از حذف یارانه ها را بطور مستقیم به مردم پرداخت بکند اما به چه
تناسبی و به چه میزان مشکلی است که دولت با آن درگیر هست چون بطور دقیق
مشخص نیست که آیا خانواده ها وضعیت اقتصادی خود را درست اعلام کرده اند
و یا برای گرفتن پول بیشتر وضعیت اقتصادی خود را بطور واقعی بیان نکرده اند.
باید دید آیا با افزایش قیمتها که جدی ترین اثر حذف یارانه ها هست با پولی که
هر ماه قرار است به مردم پرداخت بشود قادر خواهد بود پوشش بدهد یا خیر.
چون بخش زیادی از مردم متعلق یه طبقۀ متوسط هستند و آنها بیشترین ضربه
را در صورت عدم تعادل انچه که دریافت می کنند و قیمت کالا ها خواهند خورد.
برای داشتن تحلیلی مناسب از حذف یارانه ها باید آنرا برای هر بخش اقتصادی
مورد بررسی قرار داد مانند اثرات احتمالی که برروی صنایع ، شرکتهای کوچک،
وضعیت اشتغال و تورم …. خواهد داشت.
نکته ای که تمام اقتصاددانان به آن معتقد هستند این است که نقدینگی کردن یارانه ها
در هر صورت در کوتاه مدت با تورم همراه خواهد بود و ادامۀ تورم به نحوی اجرای
طرح هست .
سوالی که در آخر مطرح هست چه کسی مسئول نظارت بر نحوی اجرای طرح هست؟
آیا مجلس قادر خواهد بود وظیفۀ نظارتی خود را انجام بدهد یا ما شاهد خواهیم بود که
این درآمدها در جای دیگر و برای مقاصد دیگر مصرف خواهند شد؟
